Tranh cãi: Vitamin và những chiêu trò quảng cáo dược phẩm?

Khi dùng đúng cách, Vitamin là điều kỳ diệu cho cơ thể con người. Tuy nhiên những chiêu trò quảng cáo quá đà nhiều khi lại biến loại thuốc này thành trò lừa đảo.

Ngày nay, tiêu chuẩn cuộc sống ngày càng cao, lượng vận động xuống thấp và con người quan tâm đến sức khỏe nhiều hơn thì những hợp chất như Vitamin lại càng được người tiêu dùng mua nhiều.

Bạn bị nhiệt ư? Hãy uống vitamin.

Bạn ốm ư? Hãy uống thuốc kèm vitamin.

Bạn mệt ư? Vitamin có thể là giải pháp.

Hiện tại, hơn 50% số người trong độ tuổi trung niên Mỹ uống ít nhất một loại vitamin hay khoáng chất nào đó thường xuyên. Nếu tính những người cao tuổi thì tỷ lệ này lên tới 70%. Hệ quả là tổng giá trị thị trường Vitamin dự kiến sẽ lên tới 300 tỷ USD vào năm 2024 với tốc độ lão hóa toàn cầu như hiện nay.

Tuy nhiên, một câu hỏi đặt ra là tại sao chúng ta lại nạp nhiều Vitamin đến vậy? Liệu chúng có thần diệu như những gì quảng cáo? Hãy cầm bất cứ vỉ thuốc Vitamin tổng hợp nào lên và bạn sẽ thấy cả đống hợp chất trong đó. Những viên thuốc càng đắt tiền thì lại càng nhiều chất.

Khảo sát năm 2018 cho thấy khoảng 79% người dùng Vitamin là để nâng cao thể chất, phục vụ cho công việc hay cuộc sống hàng ngày. Chỉ khoảng 2,9% số người uống Vitamin là do bệnh tật hoặc thiếu chất. Khảo sát này cũng cho thấy phần lớn người uống Vitamin quan tâm đến sức khỏe hoặc mong muốn được sống lành mạnh. Hệ quả là uống Vitamin trở thành biểu tượng của một lối sống khỏe mà chẳng có lý do rõ ràng.

Một khảo sát khác năm 2015 cũng cho kết quả tương tự khi 84% người Mỹ cảm thấy tự tin hơn, an toàn và ổn định hơn khi có dùng Vitamin. Dẫu vậy, các nghiên cứu khoa học thực sự có rất ít bằng chứng rõ ràng chỉ ra rằng uống Vitamin sẽ có ích cho cơ thể, hay nói đúng hơn là uống nhiều loại Vitamin chẳng đem lại hiệu quả sức khỏe rõ rệt nào.

Thậm chí ngay cả trong thể thao, việc uống thuốc và khoáng chất bổ trợ cũng cần được nghiên cứu kỹ lưỡng chứ chẳng thể dùng bừa. Ngay cả vậy, chưa có một chứng minh khoa học nào cho thấy uống Vitamin sẽ giúp vận động viên thi đấu tốt hơn.

Vào tháng 10/2011, nghiên cứu của trường đại học Minnesota cho thấy phụ nữ dùng nhiều Vitamin tổng hợp sẽ dễ tử vong hơn những người ít dùng. Hai ngày sau đó, báo cáo của Bệnh viện Cleveland cho thấy đàn ông dùng quá nhiều Vitamin E có tỷ lệ cao mắc ung thư tuyến tiền liệt (một tuyến trong hệ sinh dục nam).

Tệ hơn, nghiên cứu năm 2013 đăng trên BMC Medicine cho thấy 70% số Vitamin đang bày bán trên thị trường có sai số, nghĩa là sản phẩm không chứa đúng lượng chất ghi trên vỏ hoặc có sự chênh lệch nhất định. Khoảng 1/3 số Vitamin được bày bán hiện nay chứa các chất có khả năng gây hại cho cơ thể hoặc thậm chí là chất độc.

Một nghiên cứu khác thực hiện vào năm 2017 đăng trên JAMA cho thấy 20% số vụ nhiễm độc gan hiện nay là do uống quá nhiều Vitamin cũng như khoáng chất. Riêng tại Mỹ, khoảng 23.000 bệnh nhân đã phải vào viện mỗi năm do kích ứng với Vitamin hay khoáng chất mà họ uống.

Vậy tại sao người tiêu dùng vẫn cuồng Vitamin đến như vậy?

Những lời khuyên gây tranh cãi 

Nói về Vitamin thì không thể không nhắc tới Linus Pauling (1901-1994). Ông là một nhà hóa học đã từng đạt 2 giải thưởng Nobel, đồng thời được giới khoa học tôn vinh về những công hiến của mình cho nhân loại. Đặc biệt, Pauling được coi là một trong những nhà sáng tạo ra mảng hóa học lượng tử hiện đại cùng nhiều đóng góp cho việc nghiên cứu cấu trúc của Protein.

Mặc dù không phải là người phát hiện ra Vitamin C nhưng Pauling lại là chuyên gia có công lớn quảng bá việc sử dụng Vitamin C liều cao cũng như bổ sung lượng lớn các khoáng chất để chữa bệnh.